Czy wiesz, że...


Dlaczego kot mruczy

„Po raz pierwszy mruczeć zaczynają już tygodniowe kocięta, gdy ssą matkę. Po tym kotka poznaje że wszystko jest w porządku i mleko trafia tam, gdzie powinno. Słuchając mruczenia kociąt nie musi patrzeć na nie, aby wiedzieć, że żadnego nie brakuje. A kiedy mruczy karmiąca kotka, przekazuje tym samym kociętom sygnał o swoim dobrym, przyjaznym nastroju. (...) Mruczenie domowego kota jest dwufazowe. Kot potrafi bowiem mruczeć i na wdechu, i na wydechu. Mruczenie typu kociego możliwe jest jedynie przy zamkniętym pysku lub - u ssącego kociaka - kiedy brodawka sutkowa szczelnie wypełnia pyszczek. Kot może mruczeć całymi godzinami, dopóki trwa przyczyna mruczenia”. (...) „Zaobserwowano bowiem, że mruczą, nawet długo i głośno, także koty chore, ranne, podczas porodu lub umierające. (...) Mruczenie oznacza pragnienie przyjaznego kontaktu, czyjejś bliskości, ewentualnie pomocy”.

Dlaczego kot lubi, kiedy go się głaszcze

„Nasze domowe koty przez całe swoje życie uważają nas za przybrane matki. No a matka wciąż wylizuje swoje kocięta, co daje im podobne odczucia jak głaskanie ręką człowieka. Dla małych kociąt matka jest istotą, która je karmi, pielęgnuje i chroni przed niebezpieczeństwem”.

Dlaczego kot na nasz widok czasem przewraca się na grzbiet

„Kiedy nasz kot śpi na podłodze, a my wchodzimy i czule do niego przemawiamy - zwykle przewraca się na grzbiet, przebiera w powietrzu łapami, ziewa, na przemian wciąga i wyciąga pazury, porusza lekko czubkiem ogona. Patrzy przy tym na nas pod oka, badając naszą reakcję. Jest to bierna manifestacja przyjaznych uczuć wobec nas, zazwyczaj demonstrowana tylko w kręgu rodziny i osób kotu najbliższych. Mało który kot zaryzykuje przyjęcie takiej postawy wobec kogoś obcego, gdyż odsłania wtedy swoje najczulsze miejsca. Okazuje w ten sposób maksymalne zaufanie do osoby, którą wita”.

Dlaczego kot na powitanie ociera się o nasze nogi

„Na początku zwykle przyciska do naszych nóg czubek głowy lub policzek, potem ociera się bokiem, a następnie owija ogon wokół naszych nóg. Powtarza to kilkakrotnie, spoglądając przy tym w górę, jakby badając naszą reakcję. Jeśli schylimy się, aby go pogłaskać, on ociera się jeszcze mocniej, trącając naszą rękę bokiem pyszczka lub czubkiem głowy. W końcu uznaje powitanie za zakończone, odchodzi na bok i starannie wylizuje swoje futro. W tym kocim rytuale powitalnym każda czynność ma swoje znaczenie. Chodzi tu głównie o wymianę zapachów między kotem a jego panem. Kot posiada bowiem gruczoły wonne zlokalizowane na skroniach, w kącikach pyszczka i u nasady ogona. Ocierając się o nas tymi częściami ciała, kot zostawia na naszym ciele swój zapach. Jest on niewyczuwalny dla naszego powonienia, ale wśród kotów odgrywa ważną rolę. Dzięki temu bowiem członkowie rodziny ludzkiej mają bardziej swojską woń. Natomiast ocierając się bokiem, kot przejmuje nasz zapach, a kiedy potem się myje - smakuje go językiem”.

Dlaczego kot udeptuje przednimi łapami kolana człowieka

„Każdemu właścicielowi kota nieraz jego pupil wskoczył na kolana, wygodnie się na nich umościł, a potem najpierw jedną przednią łapą, a potem na przemian obydwiema, zaczął rytmicznie udeptywać podołek. Robił to początkowo powoli, potem coraz szybciej.(...) Cóż oznacza takie dziwne zachowanie kota? Odpowiedzi może dostarczyć obserwacja kociąt ssących matkę. Ugniatają one przy tym łapkami jej brzuch. Te ruchy wzmagają wypływ mleka z sutków, a ślinienie się znaczy po prostu, że kociakom leci ślinka na myśl o czekającym je posiłku. To „dojenie” odbywa się powoli, mniej więcej co dwie sekundy, przy czym kocięta głośno mruczą. Jeżeli więc dorosły kot robi to samo na kolanach właściciela - oznacza to u niego nawrót do dziecięcych wzorców zachowania”.

Dlaczego koty poświęcają tyle czasu na pielęgnację swojej sierści

„Wylizywanie futra pełni ważną funkcję w procesie termoregulacji. W wysokiej temperaturze koty łatwo ulegają przegrzaniu, gdyż nie mają gruczołów potowych. Obfite zwilżanie futra śliną, która następnie paruje - ochładza ciało równie skutecznie jak wydzielanie potu. Koty przebywające na słońcu myją się jeszcze intensywniej i dłużej nie dlatego, że jest im bardziej gorąco, ale dlatego że pod wpływem promieni słonecznych na powierzchni ich okrywy włosowej wytwarza się witamina D. Koty zaopatrują się w ten niezbędny do życia składnik, zlizując go z nagrzanego słońcem futra. Kot myje się również wtedy, kiedy jest zdenerwowany. W ten sposób rozładowuje napięcie - człowiek w podobnej sytuacji na przykład drapie się w głowę.(...) Czochranie swojej sierści w czasie mycia się uaktywnia poza tym gruczoły łojowe znajdujące się u podstawy każdego włosa. Wydzielina tych gruczołów czyni okrywę włosową kota nieprzemakalną, toteż kot językiem pobudza jej produkcję.(...) Proces pełnej pielęgnacji skóry odbywa się zwykle w tej samej kolejności. Zazwyczaj kot przystępuje do mycia się w następującym porządku:
1. Liże wargi
2. Ślini wewnętrzną stronę przedniej łapy, aż ją całkiem zmoczy
3. Naślinioną łapą myje ucho, oko, policzki i podbródek po jednej stronie
4. Ślini w taki sam sposób drugą łapę
5. Myje drugą stronę głowy
6. Wylizuje kolejno: przednie łapy, łopatki, boki, narządy płciowe, tylne nogi i ogon od nasady do czubka.
Jeżeli w którymś momencie kot napotka przeszkodę (np. zmierzwiony kłaczek sierści) - przerywa lizanie i przygryza to miejsce zębami. Po usunięciu przeszkody myje się nadal - zachowując tę samą kolejność. Poduszeczki palców i pazury zwykle oczyszcza zębami; tak usuwa spomiędzy nich brud i dodatkowo szlifuje pazury”.

Gdy kot macha ogonem

„W stanie dzikim smaganie się ogonem po bokach było bardziej ostentacyjne, gdyż w kocim języku ciała ten sygnał oznaczał bardzo ważną informację. Obecnie (...) jest to demonstracja stanu uczuciowego kota, nie stanu fizycznego”. Ogon kota to organ wiele mówiący bystremu obserwatorowi. Z jego ruchów można domyślić się, czy kot jest zadowolony, czy zaniepokojony, lekko zdenerwowany czy bardzo zły. Kiedy ogon mocno tłucze o boki - należy raczej kota zostawić w spokoju.

W jaki sposób uszy kota sygnalizują jego nastrój

„Koty potrafią wiele wyrazić za pomocą zmian położenia uszu. Nie tylko nastawiają je w różnych kierunkach, aby zlokalizować źródło dźwięku, ale specjalnym ułożeniem dają otoczeniu do zrozumienia, w jakim są nastroju. Istnieje pięć takich ułożeń, oznaczających odpowiednio: rozluźnienie, czujność, zdenerwowanie, postawę obronną, postawę zaczepną. U kota rozluźnionego i odprężonego otwory małżowin skierowane są do przodu i nieco na boki. Dzięki temu zwierzę spokojnie wychwytuje wszystkie dźwięki. (...) Kiedy odpoczywający kot zobaczy lub usłyszy coś interesującego - jego uszy przestawiają się do pozycji „czujność”. Są wtedy sztywno wyprostowane i ustawione muszlami w kierunku w którym kot patrzy. Jeżeli patrzy wprost przed siebie - także uszy nastawione są do przodu. Natomiast jeśli równocześnie z boku dobiegnie jakiś podejrzany dźwięki - kot szybko ustawia uszy w tamtą stronę, nie zmieniając kierunku patrzenia*). Kot, którego coś wzburzyło, zaniepokoiło, który przeżywa frustrację lub konflikt wewnętrzny - manifestuje to nerwowym poruszaniem uszami”.

Dlaczego kot na widok obcego psa wygina łukowato grzbiet

„Doświadczone koty widzą, że w kontaktach z obcymi, wrogo nastawionymi psami najlepszą obroną jest atak. (...) Wbrew pozorom dużo większe ryzyko stwarza ucieczka, gdyż uciekający kot wyzwala w psie instynkt łowiecki. Kiedy uciekający kot zatrzyma się i przyjmie grożącą postawę - nie ma już wielkich szans, gdyż psu kojarzy się wyłącznie ze zdobyczą. Natomiast jeśli kot od razu na widok psa stanie w postawie bojowej, nie budzi w psie skojarzeń łowieckich, raczej składnia go do wycofania się z godnością. Jeśli jeszcze pies poczuje na swoim wrażliwym nosie ciosy ostrych pazurów, z całą pewnością zdecyduje się raczej zostawić w spokoju tę syczącą bestię”. Widziałam kiedyś kota gonionego przez psa - nie widziałam, czy kot próbował go przestraszyć czy nie, ale zmykał szybko. Moim zdaniem miał rację, bo nieraz koty przegrywały z psami w nierównej walce. Chociaż uzbrojone w pazury i zwinniejsze, przegrywały w starciu z mocnymi szczękami, ostrymi zębami i większą masą ciała psa.

Dlaczego koty czasem syczą

„Rozzłoszczony kot potrafi nie tylko syczeć, ale również pluć, parskać i wykonywać ogonem ruchy przypominające podrażnionego węża. (...) Kiedy kot o umaszczeniu dzikim, pręgowanym lub marmurkowym zwinięty w kłębek śpi na pieńku czy dużym kamieniu, z daleka wygląda jak skręcony w kółko wąż”. Już w XIX wieku uważano, że desenie na sierści pręgowanego kota nie są same w sobie kamuflażem, lecz imitują barwy ochronne węża”.

Dlaczego kot kłapie zębami, kiedy widzi ptaka za oknem:

„Zaobserwowano, że kot stosuje specjalny chwyt szczękami, zabijający ofiarę niemal natychmiast. Ma to duże znaczenie, bo schwytana zwierzyna - nawet ta najłagodniejsza - może przed śmiercią zaciekle się bronić: dziób ptaka lub zęby gryzonia mogą jeszcze kota dotkliwie poranić. Toteż musi zgruchotać zębami kark ofiary, dopóki jest ona unieruchomiona w pazurach jego przednich łap. Kłami stara się utrafić w rdzeń kręgowy upolowanego zwierzęcia i przerwać go, co od razu je obezwładnia”.

Dlaczego oczy kota świecą w ciemności

„Tylna strona gałki ocznej kota ma właściwości wzmacniania ostrości widzianego obrazu. Służy do tego warstwa odblaskowa (łac. Tapetum lucidum), działająca na zasadzie lustra, która odbija promienie wpadające przez źrenicę, kierując je na siatkówkę. Dzięki temu kot potrafi efektywnie wykorzystać najmniejszą drobinę światła, której nie wychwyciłyby oczy o takiej budowie jak nasze. Dlatego w półmroku kot doskonale widzi stałe lub poruszające się obiekty, których nie zauważyłby człowiek. (...) W zupełnej ciemności kot nic nie widzi. Wtedy jednak doskonale orientuje się za pomocą słuchu, węchu i włosów czuciowych”.

Dlaczego źrenice kota zwężają się

„Możliwość dowolnego zwężania źrenic pozwala ochronić siatkówkę oka przed nadmiarem światła. Ich pionowe ustawienie jest korzystniejsze niż poziome, gdyż zwężenie źrenic następuje jednocześnie z przymykaniem szpary powiekowej, co pozwala jeszcze precyzyjniej dawkować ilość wpadającego światła. Szpara powiekowa ma rozwarcie poziome, prostopadłe do źrenicy. Daje to oku kota niespotykaną u innych zwierząt selektywność i zabezpiecza przed oślepiającym działaniem światła”.

Czy koty rozróżniają barwy

„(...)Stwierdzono, że koty są w stanie odróżnić czerwień od zieleni, błękitu i szarości, zieleń od błękitu i szarości, błękit od szarości, a kolor żółty od niebieskiego i szarego. Wciąż jednak nie wiadomo, czy potrafią rozróżnić inne zestawienia kolorów. Według pewnych źródeł kot rozróżnia kolor czerwony od żółtego, według innych - nie”.

Dlaczego kocięta nie rywalizują o sutki matki

„W pierwszych dniach po narodzeniu kocię przyzwyczaja się do jednego sutka, z którego pije mleko. Wybiega go sobie i rozpoznaje potem po zapachu nie zmieniając na inny. Kiedy umyjemy matce brzuch, pozbawiając go naturalnego zapachu, kocięta są zdezorientowane. Nie mogą znaleźć swoich stałych miejsc i wtedy zaczynają się między nimi bójki (...) Kociak potrafi wyczuwać nieznaczne różnice między zapachami z taką precyzją, że trafia do swojego sutka jak dziecko do swojej szafki w szatni. Dzięki temu w podczas posiłków kociąt panuje porządek”.

Dlaczego kotka przenosi młode na nowe miejsce

„Takie przenosiny zwykle tłumaczy się tym, że stare gniazdo było już zanieczyszczone albo za ciasne dla rosnących kociąt, (...) ale nawet mając przestronne i czyste gniazdo, kotka i tak poszuka nowego. Jest to atawistyczne zachowanie odziedziczone po dzikich przodkach, bowiem w warunkach naturalnych, nie mając do dyspozycji miseczek z mlekiem i specjalną karmą, kotka musi teraz obudzić w małych instynkty łowieckie. (...) Również domowa kotka zmienia gniazdo, choć ona nie ma problemów ze zdobywaniem pożywienia - zespół dawno wypracowanych odruchów przetrwał także w warunkach domowych, podobnie jak instynkt łowiecki”.

Dlaczego kocięta podrzucają zabawki w górę

„Badania naukowców holenderskich wykazały, że odruch „wygarniania” ryby z wody pojawia się u kociąt bardzo wcześnie i nie musi być uprzednio demonstrowany przez matkę. Koty wychowywane bez matki, ale mające od piątego tygodnia życia dostęp do rybnych wód - już w wieku siedmiu tygodni z powodzeniem same łowią ryby”.

Dlaczego kot wylizuje pyszczek, mimo że wcale nie jest brudny

„Oblizywanie warg szybkimi ruchami języka stanowi sygnał, że kot jest czymś zdenerwowany, zdziwiony lub zafrapowany. Sprawia wtedy wrażenie, że nagle poczuł nieodpartą potrzebę wymycia sobie nosa czy okolic pyszczka. Ten charakterystyczny ruch nie występuje ani po jedzeniu, ani w trakcie rutynowej pielęgnacji futra. Pociągnięcia języka są krótkie i ostre, raczej kojarzą się z „zamiataniem” językiem niż z normalnym myciem. Jest to czynność zastępcza. Człowiek w takiej sytuacji drapie się w głowę. Czynności zastępcze świadczą, że kot przeżywa silny konflikt wewnętrzny. Coś go niepokoi, ale i wzbudza ciekawość (...) Patrzy na to, co go tak wzburzyło, i nie wie, jak się zachować. Tymi gwałtownymi ruchami języka manifestuje swoje rozdarcie wewnętrzne. (...) Ta czynność zastępcza może też mieć dalszy ciąg - czasem jest to gwałtowne kichnięcie, czasem szerokie ziewnięcie”.

Czy koty potrafią przewidzieć trzęsienie ziemi

„Niewykluczone, że koty reagują na trzy równoczesne bodźce - drobne wibracje, wzrost aktywności elektrostatycznej i przesunięcia pola magnetycznego. W każdym razie tuż przed trzęsieniem ziemi koty wykazują nienormalne podniecenie. Dlatego jeśli właściciele kotów uważnie obserwują ich zachowanie, nieraz zawdzięczają im życie. Zwykle pierwszym objawem jest gwałtowny niepokój, połączony z chęcią ucieczki (...) Kotki czasem biegają nieprzytomnie tam i z powrotem, usiłując przenieść kocięta w bezpieczne miejsce. (...) Z terenów najczęściej nękanych wstrząsami sejsmicznymi napływają od czasu do czasu informacje o takim właśnie zachowaniu kotów, toteż podejmuje się badania naukowe mające na celu wykrycie, jakie sygnały otrzymują zawczasu te zwierzęta. Koty w podobny sposób potrafią sygnalizować zbliżającą się burzę lub wybuch wulkanu (...)”.

Dlaczego koty dużo śpią

„Prawdopodobnie na tym etapie występują senne marzenia, co mona poznać po drganiach uszu, łapek, wąsów i ogona. Pyszczek w tym czasie wykonuje bezwiednie ruchy ssania. Kot przez sen może też wydawać różne pomruki i powarkiwania. Podczas tej fazy stwierdzono również gwałtowne ruchy gałek ocznych, ale tułów pozostawał nieruchomy. Kot wtedy najlepiej wypoczywa. Młode kocięta w pierwszym miesiącu życia śpią wyłącznie snem głębokim, około dwunastu godzin na dobę. Po upływie miesiąca małe kotki od razu przejmują model snu osobników dorosłych”.

Dlaczego właściciele kotów są zdrowsi

„Jeżeli człowiekowi pieszczącemu kota założymy elektrody połączone z monitorem - ten wykaże znaczne uspokojenie i wyciszenie organizmu ludzkiego. U badanych pacjentów stwierdzono spadek ogólnego napięcia i przejście w stan odprężenia. Stan pacjentów chorych psychicznie, którym pozwolono trzymać koty, znacznie się poprawił. Dobroczynny wpływ kota na człowieka nie polega tylko na oddziaływaniu przez dotyk. Stosunki kot - człowiek oparte są na jasnych i uczciwych zasadach, bez fałszu, dwuznaczności i niedomówień, jakie cechują stosunki międzyludzkie. (...) Przyjaźń z kotem pomaga o odzyskać równowagę psychiczną, wyzbyć się podejrzliwości i znów zaufać ludziom. (...) Przeprowadzone w USA badania dowiodły, że posiadanie kota przez pacjentów, których stres doprowadził do stanu przedzawałowego lub zawału - decydowało o przeżyciu. Obcowanie z tym miłym i inteligentnym stworzeniem wpływa bowiem na obniżenie ciśnienia krwi i uspokaja skołatane serca”.

Kot w różnych językach:
Francuski = Chat
Waljski = Cath
Arabski = Kitt
Polski = Kot
Syryjski = Kato
Sanskryt = Puccha
Iran = Pushak
Włochy = Gatto
Hiszpański = Gato
Litewski = Puize
Niemiecki = Katze
Rosyjski = Kots, Koszka
Irlandzki = Pus
Angielski = Cat


Informacje są cytowane z książki : „Dlaczego kot mruczy. O czym mówi nam zachowanie kota”. Autor: Desmond Morris, wyd. Książka i Wiedza 2002.

Design www.annaw.pl 2009